Zapalenie oskrzeli – przyczyny i objawy

Ostre zapalenie oskrzeli to zakażenie dróg oddechowych objawiające się kaszlem suchym lub produktywnym trwającym maksymalnie 3 tygodnie z charakterystycznymi zjawiskami osłuchowymi. Często jest poprzedzone infekcją górnych dróg oddechowych. Czynnikiem wywołującym są wirusy, choć może ulec wtórnemu zakażeniu bakteryjnemu.

U dzieci generalnie zdrowych pierwotnie bakteryjne zapalenie oskrzeli w zasadzie nie występuje. Na ostre zapalenie oskrzeli chorują najczęściej dzieci w wieku szkolnym. Utrzymywanie się kaszlu powyżej 3 tygodni klasyfikuje się jako przewlekłe zapalenie oskrzeli, które wymaga szerszej diagnostyki.

W ostrym zapaleniu oskrzeli stan zapalny obejmuje tchawicę, oskrzela oraz oskrzeliki. Na powierzchni błony śluzowej zlokalizowana jest specyficzna struktura: aparat śluzowo-rzęskowy, składający się z rzęsek na powierzchni komórek oraz pokrywających je dwóch warstw śluzu. Aparat śluzowo-rzęskowy ma za zadanie usuwać z dróg oddechowych zanieczyszczenia oraz drobnoustroje. W zapaleniu oskrzeli jest on niszczony z jednej strony bezpośrednio przez wirusy, a z drugiej przez odpowiedź układu immunologicznego na intruza. Skutkuje to pojawieniem się napadowego kaszlu, początkowo suchego, który przechodzi w produktywny.

Starsze dzieci mogą zgłaszać ból podczas kaszlu lub głębokiego oddychania. Gorączka pojawia się szczególnie u dzieci młodszych, u starszych może być przebieg bezgorączkowy. Kaszlowi często towarzyszy katar, początkowo wodnisty, cieknący, następnie gęsty, zielonkawy bądź żółtawy, po czym ponownie przezroczysty, w ciągu 7-10 dni samoistnie ustępuje. Obfita wydzielina może prowokować wymioty, szczególnie u młodszych dzieci, które nie potrafią efektywnie wykrztuszać.

Leczenie

W związku z wirusową etiologią choroby stosowane leczenie ogranicza się do minimalizowania objawów. Podaje się leki przeciwzapalne, zmniejszające kaszel, rozrzedzające wydzielinę i ułatwiające wykrztuszanie, w razie potrzeby również leki przeciwgorączkowe. Dobre efekty przynosi inhalacja solą fizjologiczną. Bardzo duże znaczenie ma właściwa pielęgnacja chorego: chłodne, nawilżone powietrze w pomieszczeniu, odpowiednie nawodnienie organizmu. Kluczowe jest unikanie narażenia dziecka na dym tytoniowy.

Po zapaleniu oskrzeli może utrzymywać się kaszel, szczególnie pojawiający się przy zmianie temperatury otoczenia, przy narażeniu na zanieczyszczone powietrze czy po wysiłku. Może on trwać do kilku miesięcy. Wynika on z poinfekcyjnej nadwrażliwości oskrzeli będącej skutkiem powolnego odbudowywania aparatu śluzowo-rzęskowego zniszczonego w trakcie infekcji. Kaszlowi poinfekcyjnemu nie towarzyszą żadne inne objawy. Mimo to dziecko kaszlące po ustąpieniu infekcji powinno być skonsultowane przez lekarza celem wykluczenia innych przyczyn przewlekłego kaszlu.

Lek. Aleksandra Stańska-Perka, pediatra

Ucho-brzucho, czyli co dolega mojemu dziecku? Kaszel suchy u dziecka – jak go rozpoznać? Najczęstsze przyczyny i sposoby leczenia kaszlu suchego

Zobacz też

Czego objawem może być kaszel?

Kaszel najczęściej jest związany z chorobami infekcyjnymi dróg oddechowych: przeziębieniem, zapaleniem krtani, zapaleniem oskrzeli i płuc. W tych przypadkach kaszel trwa razem z innymi objawami…

Czytaj więcej

Różne oblicza infekcji układu oddechowego

Kaszel jest objawem towarzyszącym niemal każdej infekcji układu oddechowego, zatem w postawieniu ostatecznej diagnozy istotne są nie tylko jego charakter czy czas trwania, lecz także…

Czytaj więcej

Ucho-brzucho, czyli co dolega mojemu dziecku?

Choroby u dzieci, bez względu na przyczynę, zawsze nastręczają dużych trudności diagnostycznych. Przyczyną jest ograniczony kontakt z małym pacjentem oraz nieumiejętność określania dolegliwości.

Czytaj więcej