Ucho-brzucho, czyli co dolega mojemu dziecku?

Choroby u dzieci, bez względu na przyczynę, zawsze nastręczają dużych trudności diagnostycznych. Przyczyną jest ograniczony kontakt z małym pacjentem oraz nieumiejętność określania dolegliwości. Rodzice często sugerują się skargami zgłaszanymi przez dziecko, nie wiedząc, że dość powszechne jest mylenie dolegliwości. Sztandarowym przykładem jest zespół „ucho-brzucho”, w którym dziecko z zapaleniem ucha środkowego zgłasza ból brzucha. Najlepiej jest kierować się objawami obiektywnymi, np. gorączką, zaczerwienieniem czy obrzękiem, jakkolwiek nie zawsze jest to możliwe.

Ból brzucha, biegunka, wymioty, nudności występują często w trakcie infekcji dróg oddechowych, zarówno górnych, jak i w zapaleniu oskrzeli i płuc. Przyczyn jest wiele i nie są one do końca poznane: w przeważającej części infekcji górnych dróg oddechowych znaczna ilość wydzieliny jest połykana, powodując podrażnienie błony śluzowej żołądka i wystąpienie bólu brzucha czy biegunki.

W innych sytuacjach może mieć miejsce rozwinięcie stanu zapalnego zarówno w drogach oddechowych, jak i w przewodzie pokarmowym. W infekcjach przebiegających z napadowym uporczywym kaszlem (krztusiec, zapalenie oskrzeli) dzieci często wymiotują po epizodach kaszlu wskutek podrażnienia receptorów i pobudzenia odruchu wymiotnego. Jednoczesne wystąpienie wysokiej gorączki, osłabienia, apatii, braku apetytu i wymiotów może sugerować zapalenie w ośrodkowym układzie nerwowym lub uogólnienie infekcji. Dziecko prezentujące takie objawy powinno być zbadane przez lekarza.   

Patogeny wywołujące infekcje dróg oddechowych również mogą być przyczyną objawów skórnych. Zmiany mogą obejmować różne postaci, począwszy od rumienia, przez grudki, plamki do pęcherzyków. Zmiany te towarzyszą infekcjom dróg oddechowych, najczęściej ustępując razem z nimi.

Z drugiej strony istnieje wiele chorób, których istotą są zmiany skórne o różnorodnej morfologii, pomimo występowania objawów kataralnych.  Wysypki towarzyszą najczęściej infekcjom wirusowym lub wywołanym bakteriami  atypowymi. Zmiany skórne o charakterze pokrzywki mogą pojawić się w odpowiedzi na przyjmowane leki zarówno objawowe, jak i antybiotyki, będąc wyrazem uczulenia. Szczególną sytuacją jest wysypka pojawiająca się po podaniu antybiotyku amoksycyliny lub ampicyliny w przebiegu mononukleozy zakaźnej. W trakcie mononukleozy mamy do czynienia z przemijającą nadwrażliwością na te leki i wystąpienie wysypki nie świadczy o uczuleniu.

Nagłe pojawienie się drobnych zmian skórnych, nieustępujących pod wpływem nacisku szczególnie u dziecka gorączkującego, powinno natychmiast skierować rodziców do lekarza. Objawy takie występują w ciężkich zakażeniach bakteryjnych wymagających natychmiastowego leczenia.            

Zapalenie spojówek towarzyszy najczęściej infekcji dróg oddechowych wywołanej przez wirusy. Z jednej strony wirusy mogą bezpośrednio atakować spojówki, dając objawy zapalenia, z drugiej strony wydzielina z nosa w trakcie oczyszczania przedostaje się kanalikami nosowo-łzowymi do oczu, podrażniając je i w efekcie wywołując zapalenie spojówek. Zapalenie spojówek może być jedno- lub obustronne, charakteryzuje się śluzowo-ropną wydzieliną z zaczerwienieniem i obrzękiem powiek, widzenie pozostaje niezaburzone. Bakteryjne zapalenie spojówek nie różni się klinicznie od wirusowego. Leczenie polega na miejscowym podawaniu antybiotyku.

Należy pamiętać, że większość chorób zakaźnych wieku dziecięcego, takich jak na przykład ospa wietrzna, w swoim naturalnym przebiegu ma tzw. okres prodromalny. Jest to wystąpienie objawów kataralnych sugerujących infekcje dróg oddechowych poprzedzające pojawienie się typowych dla danej choroby objawów.

Lek. Aleksandra Stańska-Perka, pediatra

Różne oblicza infekcji układu oddechowego Zapalenie oskrzeli – przyczyny i objawy

Zobacz też

Czego objawem może być kaszel?

Kaszel najczęściej jest związany z chorobami infekcyjnymi dróg oddechowych: przeziębieniem, zapaleniem krtani, zapaleniem oskrzeli i płuc. W tych przypadkach kaszel trwa razem z innymi objawami…

Czytaj więcej

Zapalenie oskrzeli – przyczyny i objawy

Ostre zapalenie oskrzeli to zakażenie dróg oddechowych objawiające się kaszlem suchym lub produktywnym trwającym maksymalnie 3 tygodnie z charakterystycznymi zjawiskami osłuchowymi. Często jest poprzedzone infekcją…

Czytaj więcej