Kaszel suchy u dziecka – jak go rozpoznać? Najczęstsze przyczyny i sposoby leczenia kaszlu suchego

Kaszel u dziecka. Infekcja, alergia czy jeszcze inny powód? Jak poznać, czy mamy do czynienia z kaszlem suchym czy mokrym?

Jak rozpoznać, czy dziecko ma kaszel suchy czy mokry? Ma to duże znaczenie, ponieważ inaczej leczy się kaszel suchy, a inaczej kaszel mokry. Różne są ich przyczyny, objawy, a także czas trwania.

Czym jest kaszel?

Kaszel jest fizjologicznym odruchem obronnym naszego organizmu. Wywołany jest głównie przez podrażnienie dróg oddechowych, rzadziej ucha zewnętrznego (np. spowodowane „czyszczeniem” ucha za pomocą patyczka), przełyku czy opłucnej. Kaszel polega na gwałtownym wypchnięciu powietrza z płuc.

Jak odróżnić czy kaszel jest suchy czy mokry?

Rodzice bardzo często mają wątpliwości, czy ich dziecko ma kaszel suchy czy mokry. Odróżnienie tych dwóch rodzajów kaszlu jest bardzo istotne dla rozpoczęcia prawidłowego leczenia. Kaszel suchy jest męczący, może brzmieć trochę jak poszczekiwanie. Może przybierać charakter ataków duszącego, napadowego kaszlu lub pojedynczych pokasływań. Najprostszym sposobem określenia, jaki charakter kaszlu ma dziecko, jest sprawdzenie, czy odkrztusza ono jakąś wydzielinę czy też nie. O kaszlu suchym zatem mówimy, gdy dziecko nie odkrztusza żadnej wydzieliny. Szczególnym rodzajem kaszlu suchego jest kaszel szczekający, któremu mogą towarzyszyć niepokój i trudność w oddychaniu u dziecka.

Jakie są przyczyny kaszlu suchego?

Infekcje układu oddechowego, jak np. zapalenie gardła czy nosa, wywołane głównie przez wirusy, zdecydowanie rzadziej przez bakterie lub grzyby, są najczęstszymi przyczynami kaszlu suchego. Jest on charakterystyczny dla początkowej fazy choroby, tzn. 2–3 dni. Kaszel suchy może być również sprowokowany czynnikami mechanicznymi lub chemicznymi, takimi jak zanieczyszczone powietrze, dym tytoniowy, a także alergiczne – pyłki traw i drzew. U dzieci, chociaż nie tylko, kaszel suchy może być związany także z zachłyśnięciem się pokarmem, a niejednokrotnie różnymi przedmiotami (tzw. ciałami obcymi), które „niechcący” wpadają do dróg oddechowych, jak np. drobne części zabawek, orzeszki. Kaszel pojawia się wówczas nagle, dziecko jest niespokojne i może mieć trudności w oddychaniu. Należy wtedy wezwać jak najszybciej fachową pomoc lekarską. Szczególnym rodzajem kaszlu suchego jest kaszel szczekający. Charakterystyczny jest dla podgłośniowego zapalenia krtani, które wywołane jest przez wirusy. Dziecko może mieć wtedy trudności w oddychaniu, jest zachrypnięte lub ma bezgłos.

Kaszel suchy i co dalej? Jak długo może trwać?

Kaszel suchy, który jest związany z infekcją, trwa zwykle 2–3 dni. Towarzyszą mu często inne objawy infekcji, takie jak katar, gorączka, złe samopoczucie i gorszy apetyt. Dzieci mają też problemy ze snem – budzą się często w nocy i nie mogą zasnąć. Błona śluzowa dróg oddechowych w odpowiedzi na atak wirusów zaczyna produkować zwiększoną ilość śluzu. Wtedy właśnie zaczyna się pojawiać kaszel mokry. Pod koniec infekcji kaszel ponownie może przyjąć charakter suchy. Rodzice, zaniepokojeni, często pytają, dlaczego zdrowe już dziecko nadal kaszle, zwłaszcza rano po wstaniu, po wyjściu na spacer i po powrocie do domu, gdy trochę pobiega albo gdy wyjdzie na chłodniejsze powietrze. Kaszel taki utrzymuje się nawet do 3 tygodni i nosi nazwę poinfekcyjnego. Związany jest z uszkodzeniem przez wirusy nabłonka dróg oddechowych i co za tym idzie – nadmierną wrażliwością na zmiany temperatury, zanieczyszczenia itp. Dzieci są w tym czasie także bardziej narażone na kolejne infekcje, powinny więc unikać kontaktu z chorymi rówieśnikami. Jeżeli kaszel suchy trwa dłużej niż kilka dni oraz towarzyszy mu kichanie, zaczerwienienie spojówek oczu i łzawienie, powinno się rozważyć inne przyczyny, takie jak alergia lub astma oskrzelowa (zwłaszcza gdy wraz z kaszlem pojawia się świszczący oddech).

Jak pomóc małemu dziecku z suchym kaszlem? Kiedy można samemu podać syropy, a kiedy konieczna jest pomoc lekarza pediatry?

Chorujące dziecko jest marudne, nie chce jeść, gorzej sypia. W trakcie infekcji szczególnie potrzebuje naszej cierpliwości i czułości. Należy zadbać, by kaszlące dziecko piło często, ale małymi porcjami, np. wodę, herbatki ziołowe, rozcieńczone soki. Pokój, w którym przebywa, powinien być często wietrzony. Powinno się zadbać, by temperatura powietrza w tym pomieszczeniu nie była za wysoka, najlepiej, by wynosiła około 18–19°C. Suchy kaszel będzie mniej dokuczliwy, gdy powietrze będzie odpowiednio nawilżone. Można to osiągnąć za pomocą nawilżacza lub poprzez powieszenie zwilżonych wodą pieluch w pobliżu łóżeczka dziecka. Bardzo dobrym rozwiązaniem jest zrobienie inhalacji np. z soli fizjologicznej. W domowej aptece można znaleźć wiele sposobów na suchy kaszel: syrop z cebuli, miód, tymianek, imbir, lipę. Są one wykorzystywane również do produkcji syropów na suchy kaszel. Jeżeli jednak po 1–2 dniach stosowania tych metod nie widać poprawy, należy niezwłocznie udać się do lekarza pediatry, który zbada dziecko i zaleci odpowiednie leczenie. Rodzice powinni zasięgnąć fachowej porady także wtedy, gdy dziecko ma kaszel i wysoką gorączkę, ponieważ może to być objawem np. zapalenia płuc.

dr Danuta Sawicka – specjalista pediatrii

Zapalenie oskrzeli – przyczyny i objawy Kaszel mokry u dziecka. Objawy, najczęstsze przyczyny i sposoby leczenia