Kaszel alergiczny u dziecka. Jak odróżnić kaszel alergiczny od infekcyjnego?

Kiedy podejrzewać kaszel alergiczny u dziecka? Jakie są jego objawy? Kiedy pomyśleć o alergii? Jak leczyć?

Kaszel alergiczny u dzieci to jeden z objawów, który wynika z podrażnienia dróg oddechowych przez różne „alergeny”. Często trudno jest odróżnić go od kaszlu infekcyjnego, a niekiedy jeden towarzyszy drugiemu. Rozpoznanie kaszlu alergicznego u dziecka wymaga specjalistycznych badań. Leczenie opiera się na unikaniu kontaktu z alergenami, terapii nieswoistej, czyli stosowaniu leków zmniejszających objawy (antyhistaminowe, steroidy, rozkurczowe), oraz terapii swoistej, czyli odczulaniu.

Kaszel alergiczny u dziecka – objawy

Kaszel to bardzo częsty problem, z jakim borykają się dzieci i ich rodzice. Najczęstszą jego przyczyną jest infekcja wirusowa. Jednakże, gdy kasłanie widocznie przedłuża się, nasuwa się pytanie, czy to na pewno jedynie objaw infekcji.

Kaszel alergiczny, który pojawia się po kontakcie z różnymi alergenami (tzn. czynnikami wyzwalającymi odpowiedź alergiczną), jest najczęściej kaszlem suchym i męczącym. Towarzyszy mu zwykle katar, kichanie, zaczerwienienie spojówek oczu i ich łzawienie. Mogą pojawić się również duszności – trudności w wypuszczeniu powietrza z płuc i charakterystyczny świszczący oddech. Kaszel alergiczny u dziecka może występować sezonowo, ale może też męczyć przez cały rok.

Jakie są przyczyny kaszlu alergicznego u dzieci?

Kaszel alergiczny pojawia się u dziecka po kontakcie z czynnikami wyzwalającymi, tzw. alergenami. Mogą to być alergeny pokarmowe – wówczas kaszel pojawia się po zjedzeniu pokarmu uczulającego (np. orzechów, kakao, jajek, mleka) – lub alergeny wziewne, czyli dostające się do organizmu drogami oddechowymi (np. roztocza wszechobecnego kurzu, pyłki traw, drzew, zarodniki grzybów, sierść zwierząt – kota, psa i innych).

Aby poznać przyczynę kaszlu alergicznego, niezwykle istotna jest wiedza, w jakich sytuacjach się on pojawia, nasila i ustępuje. Zawsze pomocne są notatki rodziców czy innych opiekunów, informujące np., że kaszel pojawia się po zabawie ze zwierzętami albo na dywanie lub zakurzonym kocu. Także jeżeli oboje bądź jedno z rodziców są alergikami, rośnie prawdopodobieństwo, że mamy do czynienia z kaszlem alergicznym u dziecka.

Jak rozróżnić kaszel alergiczny od infekcyjnego?

Kaszel, zwykle suchy, katar czy kichanie to często po prostu pierwsze oznaki infekcji, ale także objawy alergii. Jeżeli mamy do czynienia z infekcją, charakterystyczne jest to, że kaszel suchy po 2–3 dniach staje się mokry, wykrztuśny, a towarzyszący katar gęstnieje. Może też pojawić się gorączka, ból gardła oraz inne dolegliwości. Natomiast kaszel alergiczny u dziecka pozostaje suchy i męczący, a katar wodnisty. Dodatkowo może się pojawiać i znikać – w zależności od obecności i ilości alergenów w otoczeniu dziecka.

Pamiętać jednak należy, że alergiczny kaszel u dziecka może współistnieć z infekcją. Dzieci uczulone częściej chorują. Jest to związane z uszkodzeniem bariery śluzówkowej dróg oddechowych przez mechanizmy reakcji alergicznych. Wirusy mogą wówczas wnikać przez zniszczoną błonę śluzową i prowadzić do rozwoju infekcji.

Rozpoznanie kaszlu alergicznego opiera się na testach alergicznych – z krwi i skórnych. Testy z krwi można wykonać już u niemowląt, natomiast testy skórne zwykle po 4 roku życia, gdyż wcześniej mogą dawać niemiarodajne wyniki. Testów skórnych nie wykonuje się w sezonie nasilonego pylenia (np. wiosną) i w trakcie leczenia lekami antyhistaminowymi.

Leczenie kaszlu alergicznego u dzieci – możliwości i ograniczenia

Zdiagnozowanie kaszlu alergicznego umożliwia rozpoczęcie leczenia. Podstawową metodą jest unikanie kontaktu z alergenem. Czasem jednak łatwiej to powiedzieć, niż zrealizować, bo jak np. uniknąć kurzu? Dlatego dodatkowo stosuje się leki, które mają łagodzić kaszel alergiczny u dziecka i inne objawy wynikające z reakcji alergicznej na obecność czynnika drażniącego. Są to preparaty antyhistaminowe, rozkurczowe i steroidy, obecnie przede wszystkim wziewne (w aerozolach lub do stosowania w nebulizacji), w cięższych przypadkach podawane doustnie lub pozajelitowo.

Jednakże nie wszystkie leki można stosować u każdego dziecka. Ograniczeniem jest przede wszystkim wiek pacjenta, gdyż wielu dostępnych leków nie podaje się najmłodszym dzieciom, tzn. do 2 roku życia.

Najskuteczniejszą metodą walki z alergicznym kaszlem u dziecka jest terapia swoista, czyli odczulanie. Leczenie to polega na podawaniu dziecku bezpiecznych, początkowo małych, stopniowo zwiększanych dawek alergenu. Organizm dzięki temu zaczyna tolerować swojego dotychczasowego „wroga” i przestaje z nim walczyć. Decyzję o tym, czy i kiedy dziecko może być odczulane, podejmuje alergolog.

dr Danuta Sawicka – specjalista pediatrii

Jakim chorobom towarzyszy kaszel? Różne oblicza infekcji układu oddechowego