Jakie infekcje mogą występować w układzie oddechowym?

W układzie oddechowym, a szczególnie w górnych drogach oddechowych, mogą pojawiać się liczne, różnorodne infekcje. Ze względów praktycznych najłatwiej podzielić je na infekcje górnych dróg oddechowych obejmujące zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, zapalenie zatok, zapalenie krtani oraz zapalenie krtani i tchawicy oraz dolnych dróg oddechowych czyli zapalenie oskrzeli i zapalenie płuc.

Infekcje górnych dróg oddechowych

Infekcje górnych dróg oddechowych często pozostają ze sobą w związku przyczynowo-skutkowym. Najczęściej pojawia się zapalenie i nieżyt w obrębie błony śluzowej nosa i gardła, potocznie zwane przeziębieniem. Objawia się ono uczuciem zatkanego nosa, katarem – najczęściej śluzowym lub wodnistym – oraz kaszlem. Kaszel w przeziębieniu początkowo suchy i napadowy, później zmienia charakter na mokry i wykrztuśny. W przypadku gdy dojdzie do zakażenia błon śluzowych zatok obocznych nosa, rozwija się ostre zapalenie zatok, choroba początkowo wirusowa, następnie często ulegająca nadkażeniu bakteryjnemu. Wśród dolegliwości dominuje ból głowy, który u starszych dzieci może lokalizować się w okolicy zajętej zatoki. Młodszym pacjentom objawy dokuczają przez więcej niż 10 dni.

Infekcje dają nieco odmienny obraz kliniczny, gdy pojawiają się w okolicy krtani. Najbardziej typowa dla wieku dziecięcego infekcja – podgłośniowe zapalenie krtani – objawia się chrypką oraz szczekającym kaszlem z utrudnionym oddychaniem (charakterystyczne „pianie” w czasie wdechu). Symptomy te ustępują po kontakcie z zimnym powietrzem. U starszych dzieci występuje zapalenie krtani i tchawicy objawiające się chrypą, bólem gardła, trudnościami w połykaniu oraz suchym kaszlem. Jest to choroba najczęściej łagodna, samoograniczająca się. Niekiedy jednak może ulec rozprzestrzenieniu na niższe partie układu oddechowego.

Infekcje dolnych dróg oddechowych

Zapalenie oskrzeli jest wywołane przez wirusy i najczęściej występuje jako zejście ostrego zapalenia błony śluzowej nosa i gardła. Charakteryzuje się nasilonym, produktywnym, wykrztuśnym kaszlem połączonym z utrzymującymi się objawami przeziębienia. Czasem może mu towarzyszyć gorączka, szczególnie u młodszych dzieci. U pacjentów poniżej 2. roku życia pojawia się także zapalenie oskrzelików, które poza objawami typowymi dla zapalenia oskrzeli charakteryzuje się utrudnionym oddychaniem oraz licznymi zmianami osłuchowymi nad polami płucnymi. Jest to również infekcja pierwotnie wirusowa.

Zapalenie płuc u dzieci z prawidłowo funkcjonującym układem odpornościowym występuje z dwojakich przyczyn – jako powikłanie infekcji górnych dróg oddechowych i oskrzeli lub choroba pierwotnie obejmująca płuca. Chorobą ogarnięta jest tkanka płucna, odpowiedzialna za wymianę tlenu na dwutlenek węgla, więc oprócz produktywnego kaszlu obserwujemy przyspieszenie oddychania spowodowane dusznościami. W zależności od wieku dziecka zmieniają się rodzaje patogenów najczęściej wywołujących zapalenie płuc: u pacjentów między 1. a 4. rokiem życia są to przede wszystkim wirusy, a u dzieci po 10. roku życia – bakterie atypowe, głównie Streptococcus pneumoniae, popularnie zwany pneumokokiem.

Często zdarza się, że infekcja pierwotnie wirusowa ulegnie nadkażeniu bakteryjnemu. Wtedy konieczne są wizyta lekarska i wdrożenie odpowiedniego leczenia.

Lek. Aleksandra Stańska-Perka, pediatra

Podstawowe objawy w chorobach układu oddechowego Dokąd prowadzą te drogi, czyli budowa układu oddechowego

Zobacz też

Podstawowe objawy w chorobach układu oddechowego

Infekcje układu oddechowego, w szczególności górnych dróg oddechowych, są najczęstszym powodem wizyt u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Towarzyszą im dość podobne objawy: kaszel, katar, kichanie,…

Czytaj więcej

Proste czynności przyspieszające powrót do zdrowia w okresie infekcji

Infekcje dróg oddechowych są bardzo częstym powodem nieobecności dzieci w przedszkolu i szkole. Skuteczne leczenie skraca przebieg choroby nie tylko zmniejszając skalę nieobecności, ale również…

Czytaj więcej

Powikłania infekcji górnych dróg oddechowych?

Infekcja błony śluzowej nosa i gardła, potocznie zwana przeziębieniem, to zazwyczaj łagodna, samoograniczająca się choroba ustępująca bez powikłań. Stan zapalny zlokalizowany jest w błonie śluzowej…

Czytaj więcej