Powikłania infekcji górnych dróg oddechowych?

Infekcja błony śluzowej nosa i gardła, potocznie zwana przeziębieniem, to zazwyczaj łagodna, samoograniczająca się choroba ustępująca bez powikłań. Stan zapalny zlokalizowany jest w błonie śluzowej – jej komórki zostają uszkodzone przez atakujące drobnoustroje, najczęściej wirusy. Stosowane leczenie ma na celu zmniejszenie objawów poprzez ograniczenie stanu zapalnego.

Przeziębienie może ustąpić bez progresji na inne części górnych dróg oddechowych (mówimy wtedy o niepowikłanym przebiegu choroby). Może również rozprzestrzenić się na:

  • zatoki,
  • ucho środkowe,
  • krtań,
  • gardło,
  • tchawicę i oskrzela
  • oraz płuca.

Infekcje przylegających struktur mogą pozostać wirusowe lub ulec wtórnemu zakażeniu bakteryjnemu.

Nadkażenie bakteryjne jest powikłaniem wymagającym wdrożenia antybiotykoterapii.

Można je podejrzewać, gdy choroba ma ciężki przebieg, pacjent wysoko gorączkuje, po wstępnej poprawie następuje pogorszenie lub gdy infekcja znacznie się przedłuża bez poprawy (w przypadku infekcji górnych dróg oddechowych powyżej 10 dni). Zmiana wyglądu wydzieliny z nosa nie jest wyznacznikiem zakażenia bakteryjnego. Podawanie antybiotyków na wszelki wypadek nie jest uzasadnione – nie zapobiega rozwinięciu tego powikłania, a może tylko wpłynąć na selekcję szczepów opornych na antybiotyk oraz rozwinięcie działań niepożądanych zastosowanego leczenia.

Zapalenie ucha środkowego rozwija się najczęściej wskutek zatkania przewodu łączącego tylną ścianę gardła z uchem środkowym przez wydzielinę z nosogardła. Fizjologicznie przewód ten ma na celu wentylację ucha. Jego zamknięcie powoduje przeniesienie stanu zapalnego na błonę śluzową wyściełającą ucho środkowe, co następnie może spowodować rozrost flory bakteryjnej oraz bakteryjne zapalenie ucha. Aby zapobiec temu powikłaniu, należy właściwie, czyli często i skutecznie, oczyszczać nos poprzez wydmuchiwanie wydzieliny lub używanie aspiratorów.

Bardzo często w przebiegu infekcji górnych dróg oddechowych występuje odwodnienie. Choć nie jest bezpośrednio związane z samą infekcją, może istotnie wpłynąć na stan dziecka. Opiekunowie małego pacjenta często koncentrują się na osłabieniu apetytu, zapominając o konieczności prawidłowego nawadniania. Występujące w trakcie infekcji gorączka, biegunka czy wymioty zwiększają zapotrzebowanie na płyny: w przypadku gorączki o 10–12% na każdy stopień powyżej 38.

Odwodnienie może zaostrzyć objawy, a także być wskazaniem do hospitalizacji celem odpowiedniego nawodnienia.

Często po infekcji mamy do czynienia z przedłużającym się kaszlem mimo braku innych objawów. Jest to kaszel poinfekcyjny, który może trwać od 2 do 8 tygodni, po czym ustępuje samoistnie. Rozpoznanie tego powikłania powinno być poprzedzone wykluczeniem innych przyczyn przewlekającego się kaszlu, w szczególności krztuśca. Kaszel poinfekcyjny mogą wywoływać: przedłużający się stan zapalny, zniszczenie komórek nabłonka, obniżenie progu pobudliwości receptorów kaszlowych oraz nadreaktywność oskrzeli pojawiająca się po infekcji. Niestety żadna z dostępnych na rynku terapii nie wykazuje skuteczności w leczeniu tego rodzaju kaszlu.

Infekcje górnych dróg oddechowych oraz towarzyszące im powikłania są jedną z najczęstszych przyczyn konsultacji lekarskich. Części powikłań można zapobiec; zdecydowana większość z nich ustępuje i nie pozostawia następstw.

Piśmiennictwo

  • Arroll B., Kenealy T., Kerse N., (2002), Do delayed prescriptions reduce the use of antibiotics for the common cold? A singleblind controlled trial, Journal of Family Practice, nr 51(4), s. 324–328.
  • Galvão A. MG, Crispino Santos R. MA, da Cunha A. AJL, (2014), Antibiotics for preventing suppurative complications from undifferentiated acute respiratory infections in children under five years of age, Cochrane Database of Systematic Reviews, issue 2.
  • Marom T., Alvarez-Fernandez P.E., Jennings K., Patel J.A., McCormick D.P., Chonmaitree T., (2014), Acute Bacterial Sinusitis Complicating Viral Upper Respiratory Tract Infection in Young Children, The Pediatric Infectious Disease Journal, nr 33, s. 803–808.
  • Meneghetti A. MD, (2014), Upper Respiratory Tract Infection (dostęp dn. 10.12.2014).
  • Sidney S., (2006), ACCP Evidence-Based Clinical Practice Guidelines, CHEST, nr 129, s. 138S–146S.

Lek. Aleksandra Stańska-Perka, pediatra

Przeziębienie, zapalenie oskrzeli czy już zapalenie płuc? Jak najlepiej wybrać syrop na kaszel dla chorego dziecka?

Zobacz też

Nie taki diabeł straszny, czyli oswojenie dziecka z wizytą u lekarza

Strach przed wizytą u lekarza towarzyszy zarówno dziecku, jak i rodzicom, znacznie utrudniając stworzenie poprawnej relacji na tej linii. Panikujące i przerażone dziecko znacznie utrudnia…

Czytaj więcej

Proste czynności przyspieszające powrót do zdrowia w okresie infekcji

Infekcje dróg oddechowych są bardzo częstym powodem nieobecności dzieci w przedszkolu i szkole. Skuteczne leczenie skraca przebieg choroby nie tylko zmniejszając skalę nieobecności, ale również…

Czytaj więcej

Różne oblicza infekcji układu oddechowego

Kaszel jest objawem towarzyszącym niemal każdej infekcji układu oddechowego, zatem w postawieniu ostatecznej diagnozy istotne są nie tylko jego charakter czy czas trwania, lecz także…

Czytaj więcej